Fizik kattaliklar va SI birliklari
Ochiq tanishtiruv darsi · Fizika
Kattalik va birlik
Fizik kattalik o‘lchash mumkin bo‘lgan xossani ifodalaydi. 8 m yozuvida 8 — son qiymat, m esa uzunlik birligi. SI tizimida uzunlik metrda, vaqt soniyada, massa kilogrammda o‘lchanadi. Birliksiz yozilgan javob ko‘pincha to‘liq ma’no bermaydi.
Hisoblashdan oldin birliklarni moslashtiring
Bir kilometr 1000 metrga, bir soat 3600 soniyaga teng. Shu sababli kilometr/soat va metr/soniya bir xil tezlik birligi emas. Formulaga sonlarni qo‘yishdan avval barcha kattaliklarni mos birliklarga keltiring; natijani keyin kerakli birlikda ifodalash mumkin.
Misol: 54 km/soat necha m/s?
Masofani metrga aylantiramiz: 54 km = 54 000 m. Vaqtni soniyaga aylantiramiz: 1 soat = 3600 s. Tezlik 54 000 / 3600 = 15 m/s bo‘ladi. Qisqa usul: km/soatdagi qiymatni 3,6 ga bo‘lish. Teskari o‘tishda esa 3,6 ga ko‘paytiramiz.
Xatoni qanday aniqlash mumkin?
Yuza va hajm birliklariga uzunlik koeffitsientini shunchaki qo‘llamang: 1 m² = 10 000 cm². Mustaqil tekshiring: 250 cm necha metr? Javob 2,5 m, chunki 100 cm bir metr. Natijaning kattaligini tasavvur qilib ko‘rish birlikni noto‘g‘ri almashtirishni payqashga yordam beradi.